Formül A, B, C: çok dilli nüfus kayıt örneği çeviri gerektirir mi?
Son güncelleme: 14 Eylül 2026 · Uğur Arı — Kartal 12. Noterliği nezdinde yeminli mütercim
Türkiye, çok dilli doğum (Formül A), evlilik (Formül B) ve ölüm (Formül C) kayıt örneklerini düzenleyen 1976 Viyana Sözleşmesi'ne (CIEC No. 16) taraftır. Bu örnekler, sözleşmeye taraf 23 ülkede çeviri ve tasdik gerektirmeyecek biçimde tasarlanmıştır. ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya ve İrlanda taraf olmadığından o ülkeler için İngilizce yeminli çeviri genellikle gerekir. Çevirinin gerekip gerekmediğine son kararı belgeyi isteyen kurum verir; taraf ülkede bile sorun. Formül A/B/C yeterliyse bizden çeviri almanız gerekmez.
Hangi ülkelerde çeviri gerekmez? (taraf devletler)
Türkiye, 8 Eylül 1976 tarihli Viyana Sözleşmesi\'ne (Milletlerarası Ahvali Şahsiye Komisyonu — CIEC, 16 No\'lu Sözleşme) 30 Haziran 1985\'ten beri taraftır. Sözleşmeye göre doğum, evlilik ve ölüm kayıtlarının çok dilli örnekleri (Formül A, B, C) taraf devletlerin her birinde tasdiksiz kabul edilir ve çeviri gerektirmeyecek biçimde düzenlenir. Diğer taraf devletler: Almanya, Avusturya, Belçika, Bosna-Hersek, Bulgaristan, Cabo Verde, Estonya, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İspanya, İsviçre, İtalya, Karadağ, Kuzey Makedonya, Litvanya, Lüksemburg, Moldova, Polonya, Portekiz, Romanya, Sırbistan ve Slovenya.
Taraf bir ülkedeki üniversite, banka veya belediye yine de kendi iç kuralı gereği çeviri isteyebilir; bu sözleşmeye aykırı olmasa da uygulamada görülür. Belgeyi göndermeden önce kuruma "Formül A yeterli mi?" diye sorun.
Hangi ülkeler taraf değil?
ABD, Birleşik Krallık, Kanada, Avustralya ve İrlanda sözleşmeye taraf değildir (CIEC imza tablosu, son kontrol 14 Eylül 2026). Bu ülkelerdeki kurumlar için Türk doğum, evlilik veya ölüm belgesinin İngilizce yeminli çevirisi genellikle gerekir; kurum ayrıca apostil de isteyebilir (hepsi Lahey Apostil Sözleşmesi\'ne taraftır).
Listede olmayan her ülke için varsayım "çeviri gerekir" olmalı; kesin cevabı kurum verir.
Formül A, B, C nasıl görünür, nasıl alınır?
Sözleşme formları Latin harfleriyle, tarihler rakamla (gün/ay/yıl), medeni hâl değişiklikleri standart kodlarla (ör. Mar = evlilik, Div = boşanma, D = ölüm) doldurulur; sabit başlıklar en az iki dilde basılır. Belge, ilgili nüfus müdürlüğünden talep edilir; e-Devlet üzerinden çok dilli örnek seçeneğinin sunulup sunulmadığını belgeyi alırken kontrol edin, sunulmuyorsa ilçe nüfus müdürlüğüne başvurun.
Çok dilli örnek alınmasa bile Türkçe belgenin yeminli çevirisi her ülkede kullanılabilir; yani Formül A/B/C bir zorunluluk değil, taraf ülkeler için maliyet ve zaman kazandıran bir seçenektir.
Karar tablosu
| Durum | Muhtemel yol |
|---|---|
| Taraf ülke, kurum çok dilli örneği kabul ediyor | Formül A/B/C alın; çeviri ve apostil gerekmez |
| Taraf ülke, kurum yeminli çeviri istiyor | Türkçe belgenin İngilizce (veya o ülke dilinde) yeminli çevirisi |
| Taraf olmayan ülke (ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya, İrlanda…) | İngilizce yeminli çeviri; kurum isterse apostil (Lahey) ve/veya noter tasdiki |
| Belge Türkiye\'de kullanılacak | Çeviri gerekmez |
Durumunuzu dört soruda görmek için yurt dışı belge kontrol aracı.
Formül A, B ve C hangi belgeler için verilir?
Formül A doğum, Formül B evlilik, Formül C ölüm kaydının çok dilli örneğidir. 1976 Viyana Sözleşmesi (CIEC No. 16) formlarına göre nüfus müdürlüğünce düzenlenir.
Formül A varsa İngilizce çeviri gerekir mi?
Belgeyi sunacağınız ülke sözleşmeye tarafsa (ör. Almanya, Fransa, Hollanda, İtalya, İspanya, İsviçre) belge çevirisiz ve tasdiksiz kabul edilmek üzere tasarlanmıştır; ABD, İngiltere, Kanada, Avustralya ve İrlanda taraf olmadığından bu ülkeler için İngilizce yeminli çeviri genellikle gerekir. Taraf ülkede bile kurum ayrıca çeviri isteyebilir.
Çok dilli belgeye apostil gerekir mi?
Sözleşmenin 8. maddesine göre taraf devletler arasında tasdik veya eşdeğer bir formalite aranmaz. Taraf olmayan bir ülkede kullanılacaksa belge, Türk resmi belgesi olarak apostil ve yeminli çeviri gerektirebilir; kurumdan teyit alın.
Nüfus kayıt örneği ile Formül A aynı şey mi?
Hayır. Formül A yalnızca doğum olayının çok dilli özetidir; aile kütüğünün tamamını gösteren nüfus kayıt örneği Türkçe düzenlenir ve yurt dışında çoğunlukla yeminli çeviri ister.
- CIEC — 16 No'lu Sözleşme: metin, Formül A/B/C ve taraf devletler tablosu →
- Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü →
- HCCH — Apostil Sözleşmesi taraf devletler tablosu →
Kamuya açık resmi kaynaklar; taraf devlet listeleri ve prosedürler değişebilir, başvuru anındaki güncel sürümü doğrulayın.
Gereklilikleri ve kabulü nihai olarak belgeyi isteyen kurum, noterlik veya resmi merci belirler; uygulamalar değişebilir ve garanti verilmez. Bu rehber genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir.